Soalan; Perlukah makmum mengaminkan selawat imamnya semasa qunut?
Wednesday, February 26, 2025
PERLUKAH MAKMUM MENGAMINKAN SELAWAT IMAM DI DALAM QUNUT SUBUH?
Saturday, February 26, 2022
KONSEP TAHAJJUD
Dalam kitab al-Iqna' (1/116) dinyatakan;
القَوْل فِي النَّوَافِل الْمُؤَكّدَة بعد الرَّوَاتِب (والنوافل الْمُؤَكّدَة) بعد الرَّوَاتِب (ثَلَاثَة) الأولى (صَلَاة اللَّيْل) وَهُوَ التَّهَجُّد وَلَو عبر بِهِ لَكَانَ أولى لمواظبته صلى الله عَلَيْهِ وَسلم وَلقَوْله تَعَالَى {وَمن اللَّيْل فتهجد بِهِ نَافِلَة لَك} وَقَوله تَعَالَى {كَانُوا قَلِيلا من اللَّيْل مَا يهجعون} وَهُوَ لُغَة رفع النّوم بالتكلف وَاصْطِلَاحا صَلَاة التَّطَوُّع فِي اللَّيْل بعد النّوم كَمَا قَالَه القَاضِي حُسَيْن سمي بذلك لما فِيهِ من ترك النّوم
Dalam Hasyiyah al-Bujairmi (1/418) dinyatakan;
[حاشية البجيرمي]
قَوْلُهُ: (وَالنَّوَافِلُ الْمُؤَكَّدَةُ) فِي بَعْضِ النُّسَخِ وَثَلَاثُ نَوَافِلِ مُؤَكَّدَاتٍ. قَوْلُهُ: (بَعْدَ الرَّوَاتِبِ) أَيْ غَيْرِ الرَّوَاتِبِ.
قَوْلُهُ: (صَلَاةُ اللَّيْلِ) الْإِضَافَةُ عَلَى مَعْنَى فِي أَيْ صَلَاةٌ فِي اللَّيْلِ.
قَوْلُهُ: (لَكَانَ أَوْلَى) وَجْهُ الْأَوْلَوِيَّةِ أَنَّ صَلَاةً اللَّيْلِ شَامِلَةٌ لِلتَّهَجُّدِ وَغَيْرِهِ مَعَ أَنْ الْمُؤَكَّدَ إنَّمَا هُوَ التَّهَجُّدُ اهـ اج.
قَوْلُهُ: (وَلِقَوْلِهِ إلَخْ) لَا يَظْهَرُ دَلِيلًا عَلَى التَّأَكُّدِ، وَإِنَّمَا يَدُلُّ عَلَى مُطْلَقِ الطَّلَبِ وَكَذَا مَا بَعْدَهُ.
قَوْلُهُ: {وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ} [الإسراء: 79] قَالَ بَعْضُهُمْ: الْبَاءُ لِلظَّرْفِيَّةِ أَيْ فَتَهَجَّدْ فِيهِ، وَفِي التَّفْسِيرِ فَتَهَجَّدْ أَيْ صَلِّ بِهِ أَيْ بِالْقُرْآنِ أَيْ اقْرَأْهُ فِي صَلَاتِك فَرِيضَةً نَافِلَةً لَك أَيْ: زَائِدَةً عَلَى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ كَمَا فِي الْجَلَالِ، فَنَافِلَةً صِفَةٌ لِمَوْصُوفٍ مَحْذُوفٍ وَاقِعٌ مَفْعُولًا لَتَهَجَّدَ، وَهُوَ فَرِيضَةٌ؛ لِأَنَّ التَّهَجُّدَ كَانَ وَاجِبًا فِي صَدْرِ الْإِسْلَامِ. قَالَ الْمُنَاوِيُّ فِي شَرْحِ الْخَصَائِصِ: وَاخْتُصَّ بِوُجُوبِ التَّهَجُّدِ أَيْ صَلَاةِ اللَّيْلِ، وَإِنْ قُلْت؛ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَمَرَهُ بِقِيَامِ أَكْثَرِ اللَّيْلِ بِقَوْلِهِ: {قُمِ اللَّيْلَ إِلا قَلِيلا} [المزمل: 2] وَلِخَبَرِ الطَّبَرَانِيِّ وَالْبَيْهَقِيِّ: «ثَلَاثٌ هُنَّ عَلَيَّ فَرَائِضُ وَلَكُمْ سُنَّةٌ الْوِتْرُ وَالسِّوَاكُ وَقِيَامُ اللَّيْلِ» هَذَا مَا صَحَّحَهُ الرَّافِعِيُّ وَنَقَلَهُ النَّوَوِيُّ عَنْ الْجُمْهُورِ، ثُمَّ قَالَ وَحَكَى الشَّيْخُ أَبُو حَامِدٍ أَنَّ الشَّافِعِيَّ - رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ - نَصَّ عَلَى أَنَّ قِيَامَ اللَّيْلِ كَانَ وَاجِبًا فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ عَلَيْهِ وَعَلَى أُمَّتِهِ، ثُمَّ نُسِخَ عَنْهُ بِمَا فِي آخِرِ سُورَةِ الْمُزَّمِّلِ وَعَنْ أُمَّتِهِ بِالصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ وَهُوَ الْأَصَحُّ أَوْ الصَّحِيحُ، وَفِي مُسْلِمٍ عَنْ عَائِشَةَ مَا يَدُلُّ عَلَيْهِ كَلَامُ النَّوَوِيِّ. وَصَحَّ عَنْهُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يَجْرِي فِي قِيَامِ اللَّيْلِ عَلَى وَتِيرَةٍ وَاحِدَةٍ هَذَا، وَاَلَّذِي عَلَيْهِ أَكْثَرُ أَصْحَابِ الشَّافِعِيِّ أَنَّهُ لَمْ يُنْسَخْ لِقَوْلِهِ تَعَالَى {وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ} [الإسراء: 79] أَيْ عِبَادَةً زَائِدَةً عَلَى فَرَائِضِك؛ لِأَنَّ الْأَمْرَ لِلْوُجُوبِ وَفِي مَعْنَاهُ زِيَادَةٌ خَالِصَةٌ لَك؛ لِأَنَّ تَطَوُّعَ غَيْرِهِ يُكَفِّرُ ذَنْبَهُ وَتَطَوُّعَهُ خَالِصٌ لَهُ لِكَوْنِهِ لَا ذَنْبَ لَهُ، فَجَمِيعُ تَطَوُّعِهِ لِمَحْضِ زِيَادَةِ الدَّرَجَاتِ وَالْقُرْبِ. وَأَمَّا قَوْلُهُ: «اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُك الْجَنَّةَ وَمَا قَرَّبَ إلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ» فَتَعْلِيمٌ لِأُمَّتِهِ اهـ.
قَوْلُهُ: {كَانُوا قَلِيلا} [الذاريات: 17] أَيْ فِي زَمَنٍ قَلِيلٍ وَمَا زَائِدَةٌ، وَيَهْجَعُونَ: يَنَامُونَ وَهُوَ خَبَرُ كَانَ أَيْ كَانُوا يَنَامُونَ فِي زَمَنٍ قَلِيلٍ مِنْ اللَّيْلِ أَيْ وَيُصَلُّونَ أَكْثَرَهُ كَمَا فِي الْجَلَالِ. قَوْلُهُ: (وَهُوَ لُغَةً رَفْعُ النَّوْمِ) أَيْ إزَالَتُهُ. وَقَوْلُهُ: بِالتَّكَلُّفِ أَيْ بِالْمَشَقَّةِ.
قَوْلُهُ: (صَلَاةُ التَّطَوُّعِ) هَذَا بَيَانُ أَصْلِهِ، وَإِلَّا فَهُوَ يَحْصُلُ بِفَرْضٍ وَلَوْ قَضَاءً أَوْ نَذْرًا وَنَفْلٍ مُؤَقَّتٍ كَذَلِكَ وَلَوْ سُنَّةَ الْعِشَاءِ أَوْ الْوِتْرِ، حَيْثُ كَانَ بَعْدَ فِعْلِ الْعِشَاءِ وَبَعْدَ نَوْمٍ، وَلَوْ كَانَ النَّوْمُ فِي وَقْتِ الْمَغْرِبِ فَالتَّطَوُّعُ لَيْسَ بِقَيْدٍ ق ل. وَيَتَلَخَّصُ أَنَّ بَيْنَ الْوِتْرِ وَالتَّهَجُّدِ عُمُومًا وَخُصُوصًا وَجْهَيْنِ: يَجْتَمِعَانِ فِيمَا لَوْ فَعَلَ الْوِتْرَ بَعْدَ فِعْلِ الْعِشَاءِ وَالنَّوْمِ، وَيَنْفَرِدُ الْوِتْرُ فِيمَا لَوْ فَعَلَهُ قَبْلَ النَّوْمِ وَيَنْفَرِدُ التَّهَجُّدُ فِيمَا لَوْ صَلَّى نَفْلًا غَيْرَ الْوِتْرِ بَعْدَ نَوْمٍ اهـ اج.
Friday, February 4, 2022
MENGHADIAHKAN FATIHAH UNTUK NABI MUHAMMAD SAW
Dalam Fatawa al-Ramli dijelaskan;
(سُئِلَ) عَمَّنْ قَرَأَ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِ وَأَهْدَى ثَوَابَهُ لِلنَّبِيِّ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - مِثْلَ وَأَوْصَلَ إلَى حَضْرَتِهِ أَوْ زِيَادَةً فِي شَرَفِهِ أَوْ مُقَدَّمًا بَيْنَ يَدَيْهِ أَوْ غَيْرَ ذَلِكَ كَمَا جَرَتْ بِهِ الْعَادَةُ هَلْ ذَلِكَ جَائِزٌ مَنْدُوبٌ يُؤْجَرُ فَاعِلُهُ أَوْ لَا وَمَنْ مَنَعَ ذَلِكَ مُتَمَسِّكًا بِأَنَّهُ أَمْرٌ مُخْتَرَعٌ لَمْ يَرِدْ بِهِ أَثَرٌ وَلَا يَنْبَغِي أَنْ يُجْتَرَأَ عَلَى مَقَامِهِ الشَّرِيفِ إلَّا بِمَا وَرَدَ كَالصَّلَاةِ عَلَيْهِ وَسُؤَالِ الْوَسِيلَةِ هَلْ هُوَ مُصِيبٌ أَوْ لَا؟
(فَأَجَابَ) نَعَمْ ذَلِكَ جَائِزٌ بَلْ مَنْدُوبٌ قِيَاسًا عَلَى الصَّلَاةِ عَلَيْهِ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - وَسُؤَالِ الْوَسِيلَةِ وَالْمَقَامِ الْمَحْمُودِ وَنَحْوِهِ ذَلِكَ بِجَامِعِ الدُّعَاءِ بِزِيَادَةِ تَعْظِيمِهِ وَقَدْ جَوَّزَهُ جَمَاعَاتٌ مِنْ الْمُتَأَخِّرِينَ وَعَلَيْهِ عَمَلُ النَّاسِ وَمَا رَآهُ الْمُسْلِمُونَ حَسَنٌ فَهُوَ عِنْدَ اللَّهِ حَسَنٌ فَالْمَانِعُ مِنْ ذَلِكَ غَيْرُ مُصِيبٍ
(3/1215)
Kesimpulan; harus dan digalakkan dikiaskan kepada selawat dan permohonan wasilah untuk baginda.
Tidakkah itu tahsil al-hasil? Dijawab dalam Hasyiyah Ibnu 'Abidin;
قُلْت: وَقَوْلُ عُلَمَائِنَا لَهُ أَنْ يَجْعَلَ ثَوَابَ عَمَلِهِ لِغَيْرِهِ يَدْخُلُ فِيهِ النَّبِيُّ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - فَإِنَّهُ أَحَقُّ بِذَلِكَ حَيْثُ أَنْقَذَنَا مِنْ الضَّلَالَةِ، فَفِي ذَلِكَ نَوْعُ شُكْرٍ وَإِسْدَاءُ جَمِيلٍ لَهُ، وَالْكَامِلُ قَابِلٌ لِزِيَادَةِ الْكَمَالِ. وَمَا اسْتَدَلَّ بِهِ بَعْضُ الْمَانِعِينَ مِنْ أَنَّهُ تَحْصِيلُ الْحَاصِلِ لِأَنَّ جَمِيعَ أَعْمَالِ أُمَّتِهِ فِي مِيزَانِهِ. يُجَابُ عَنْهُ بِأَنَّهُ لَا مَانِعَ مِنْ ذَلِكَ، فَإِنَّ اللَّهَ - تَعَالَى - أَخْبَرَنَا بِأَنَّهُ صَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ أَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ عَلَيْهِ، بِأَنْ نَقُولَ: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَاَللَّهُ أَعْلَمُ
(2/244).
Thursday, February 3, 2022
JIKA SEORANG MUSAFIR BERPINDAH-PINDAH DARI SATU TEMPAT KE SATU TEMPAT, ADAKAH DIBOLEHKAN LAGI IA JAMAK DAN QASAR?
Dalam kitab Bughyah al-Mustarsyidin (al-Sayyid Abdul Rahman Ba Alawi);
"Jamaah haji yang bermukim di Mekah sebelum wukuf di Arafah selama kurang dari empat hari penuh, maka perjalanannya tidak putus, maka pada waktu tersebutt dia tetap boleh mengambil rukhsah ketika keluar ke Arafah, walaupun ia niat bermukim di Mekah setelah perlaksanaan haji. Sebab hak perjalanannya tidak putus dengan mukimnya di Mekah tadi sampai ia mukim dengan waktu yang bisa memutus perjalanannya (empat hari empat malam penuh). Demikian menurut pendapat muktamad".
Dinaqal dari Terjemahan Fathul Qarib, 1/450.
HUKUM MEMANJANGKAN TASYAHHUD AWAL DAN BERDOA KETIKA ITU
HUKUM MENGANGKAT SUARA KETIKA SOLAT HINGGA MENGGANGGU ORANG LAIN
HUKUM MENCUIK IMAM OLEH ORANG YANG AKAN BERMAKMUM
Dibolehkan namun jangan sampai menjadikannya terkejut dan hilang khusyuknya. Malah digalakkan oleh al-Habib Zain supaya imam menyedari ada makmum dibelakangnya dan berniat menjadi imam (supaya dapat sama-sama memperolehi pahala berjamaah).
Rujuk; (شمس المنير: الجزء الأول ص 357 وموهبة الفضل الجزء الثاني ص 396-397)
Dinaqal dari kitab; Terjemahan Fathul Qarib, 1/447.
ADAKAH DISUNATKAN WANITA MENGHADIRI JUMAAT
Ya, disunatkan, malah terbaik (afdhal) baginya kerana solat jumaat adalah kefardhuan ahli al-kamal, dan tidak perlu lagi dia solat zohor (Bughyatul Mustarsyidin).
Dinaqal dari; Terjemahan Fathul Qarib, 1/445.
ADAKAH SUNAT MENDOAKAN ORANG BERSIN (TASYMIT), RASULULLAH (SELAWAT) DAN SAHABAT (TARADHI) KETIKA KHATIB SEDANG KHUTBAH?
Dalam kitab I'anatul Tolibin; Disunatkan, dan sunat mengangkat suara dengannya, namun jangan keterlaluan (hukumnya makruh).
Dinaqal dari; Terjemahan Fathul Qarib (LIRBOYO PRESS), 1/444.
MENGQADHA SOLAT KERANA MERASAKAN ADA MENINGGALKAN SOLAT PADA MASA LALU
Dalam al-Fatawa al-Fiqhiyyah al-Kubra (Imam Ibnu Hajar);
فَإِنْ لَمْ يَظُنَّ أَنَّ عَلَيْهِ قَضَاءٌ وَلَا شَكَّ فِيهِ فَنِيَّةُ الْقَضَاءِ بَاطِلَةٌ
(2/84).
Kesimpulannya, perlu ada asas untuk mengqadha. Semata-mata ihtiyat, tidak boleh mengqadha solat, mesti sekurang-kurangnya wujud keraguan bahawa ada solat yang tertinggal baru sah niat qadha. Wallahu a'lam.
MENGHADIAHKAN SOLAT DAN AMALAN UNTUK SI MATI
Dalam kitab I'anah al-Tolibin, dinaqalkan;
وقال المحب الطبري: يصل للميت كل عبادة تفعل، واجبة أو مندوبة.
وفي شرح المختار لمؤلفه: مذهب أهل السنة، إن للإنسان أن يجعل ثواب عمله وصلاته لغيره ويصله.
اه
(1/33).
Kesimpulan; harus dan sampai kepada si mati.
QADHA SOLAT DAN FIDYAH SOLAT UNTUK SI MATI
Dalam kitab I'anah al-Talibin;
(فائدة) من مات وعليه صلاة فلا قضاء ولا فدية.
وفي قول - كجمع مجتهدين - أنها تقضى عنه لخبر البخاري وغيره، ومن ثم اختاره جمع من أئمتنا، وفعل به السبكي عن بعض أقاربه.
ونقل ابن برهان عن القديم أنه يلزم الولي إن خلف تركة أن يصلى عنه، كالصوم.
وفي وجه - عليه كثيرون من أصحابنا - أنه يطعم عن كل صلاة مدا.
وقال المحب الطبري: يصل للميت كل عبادة تفعل، واجبة أو مندوبة.
وفي شرح المختار لمؤلفه: مذهب أهل السنة، إن للإنسان أن يجعل ثواب عمله وصلاته لغيره ويصله.
اه.
وقوله: لم تقض ولم تفد عنه وعند الإمام أبي حنيفة رضي الله عنه: تفدى عنه إذا أوصى بها ولا تقضى عنه.
ونص عبارة الدر مع الأصل: ولو مات وعليه صلوات فائتة، وأوصى بالكفارة، يعطى لكل صلاة نصف صاع من بر كالفطرة، وكذا حكم الوتر والصوم.
وإنما يعطى من ثلث ماله، ولو لم يترك مالا يستقرض وارثه نصف صاع مثلا ويدفعه للفقير ثم يدفعه الفقير للوارث، ثم وثم حتى يتم.
ولو قضاها وارثه بأمره لم يجز لأنها عبادة بدنية.
اه.
وكتب العلامة الشامي ما نصه: قوله: يستقرض وارثه نصف صاع أي أو قيمة ذلك.
اه
(1/33).
Kesimpulan; majoriti ulamak mazhab Syafiie tidak membolehkannya. Namun ada segolongan ulamak mujtahidin mazhab Syafiie membolehkannya, dan diamalkan oleh Imam al-Subki untuk si mati dari kerabat sahaja. Menurut Imam Abu Hanifah; dibayar fidyah jika ia pesan, namun qadha tak boleh.
Itu bagi qadha solat, adalah melakukan solat sunat dan menghadiah kepada si mati, maka menurut Syarh al-Muhtar; digalakkan dan sampai kepada si mati.
Rujukan asal; Terjemahan Fathul Qarib (LIRBOYO PRESS), 1/452.
ADAKAH HARUS MENGERJAKAN SOLAT QABLIYAH JUMAAT KETIKA IMAM SEDANG BERKHUTBAH?
Dalam syarah al-Yaqut al-Nafis dijelaskan;
وسنة الجمعة لا تسن والإمام يخطب وإنما تسن تحية المسجد وتندرج القبلية معها والكثير يجهل ذلك
m.s. 93.
Sunday, January 30, 2022
TERSALAH ARAH QIBLAT SETELAH SEKIAN LAMA, APAKAH WAJIB DIQADHA SOLAT YANG LALU?
Disebut dalam kitab Kasyfu al-Litsam;
"Beberapa jamaah yang mendiami pada suatu qaryah padahal sembahyang mereka itu kepada mihrab yang dikekal oleh segala kaumnya dengan dia pada masa yang panjang, kemudian lalu dengan mereka itu oleh seorang dan mengkhabar ia akan mereka itu dengan bahawasanya pada qiblat itu berpaling banyak maka jika yakin mereka itu akan tersalah pada mehrab nescaya wajib i'adah pada tiap-tiap barang yang telah sembahyang oleh mereka itu akan dia. Namun jika yakin oleh mereka itu akan demikian itu (yakni qiblat yang lama itu) dan tiada menyangka oleh mereka itu akan bersalahannya maka tiada wajib i'adah dan berkekalan mereka itu atas hal mereka itu (1/20).
ADAKAH BATAL SOLAT JIKA BERLAKU SYAK TENTANG WUDHUK DI TENGAH SOLAT?
Dalam kitab Kasyfu al-Litsam;
"Bermula syak pada satu syarat daripada beberapa syarat di dalam solat itu membatalkan akan solat jika panjang" (1/20).
Turut disebutkan;
"Jika syak ia kemudian dari salam pada niat wudhuk maka tiada lazim akan dia oleh i'adah, bersalahan dengan syaknya pada niat toharah pada dahulu daripada solat maka bahawasanya memberi bekas yakni wajib dikembali mengambil lain (1/20).
PERSOALAN-PERSOALAN SEKITAR WAKTU SOLAT
1. Sampai bila kita harus menangguhkan solat?
Fardhu solat lima waktu merupakan wajib muwassa' yakni wajib yang diluaskan waktunya, maka harus menangguhkannya sehingga sekira-kira waktu yang tinggal cukup untuk menyempurnakan bilangan rakaat solat terbabit.
2. Adakah perlu keazaman ketika menangguh solat tersebut?
Ya, wajib berazam untuk melaksanakannya sebelum habis waktu.
3. Bagaimana jika ia mati sebelum melakukan solat?
Dengan adanya keazaman tadi ia dikira tidak berdosa.
Rujukan; Kasyfu al-Litsam, jilid 1, m.s. 19-23.
APA HUKUM TIDUR SETELAH MASUK WAKTU SOLAT TANPA SOLAT TERLEBIH DAHULU?
Harus jika meyakini bahawa ia dapat terjaga sebelum habis waktu (Kasyfu al-Litsam, 1/19).
APAKAH SUSUNAN KEUTAMAAN SOLAT FARDHU?
Menurut Ibnu Hajar; susunannya ialah;
1. Solat wusta; iaitu asar. Diikuti;
2. Subuh
3. Isyak
4. Zohor
5. Maghrib
(Kasyfu al-Litsam, 1/19).
ADAKAH HARUS ORANG YANG BARU MASUK ISLAM MENGQADHA SOLAT YANG DITINGGALNYA SEMASA KAFIR?
HUKUM QADHA SOLAT YANG DITINGGALKAN SEMASA HAID DAN SEMASA GILA
PERLUKAH MAKMUM MENGAMINKAN SELAWAT IMAM DI DALAM QUNUT SUBUH?
Soalan; Perlukah makmum mengaminkan selawat imamnya semasa qunut? Jawapan; Jawapan bagi soalan di atas bergantung kepada kedudukan selawa...
-
Soalan; Perlukah makmum mengaminkan selawat imamnya semasa qunut? Jawapan; Jawapan bagi soalan di atas bergantung kepada kedudukan selawa...
-
1. Istilah-istilah yang merujuk kepada Imam al-Syafiie; القول، الحديد، القديم، النص، المشهور، الظاهر، الأظهر، الغريب، المذهب، 2. Istilah ya...
-
Madrasah al-Syafiiyyah terbahagi dua; a) al-Marawizah (المراوزة) atau al-Muruziyah (المروزية), iaitu madrasah Khurasaniyin. Antara mereka; I...